Gamarcoba.Com

“Kültürel Zenginliğimiz”

 

I. KÜLTÜR VE EDEBİYAT

A. Hikâye ve Masallar

1. Sihribazi (Sihirbaz)

Erti megrem sihribazobis kh'oca kğ'opila. Am kh'ocam megrem akg'itkh'iya bağnebi. Ert bağanam ikg'itkh'a, ikg'itkh'a da imanats' gakh'ta sihribazi. Mivda mis babastan.

Mis babas utkh'ra rom: “Me ts'kh'eni gavkh'tebi da gamkğ'ide! ”Gahta ts'kh'eni megrem. Tz'eikğ'vana mis babam cameşi. İse lamazi ts'kh'eni rom kğ'irmizi livlivops. Ert kg'ats'ma ikğ'ida, miikğ'vana şinşi. Daaba ts'kh'eni. Ts'kh'en çudeps megrem, rames ar çh'ams. Arts' balakh', arts' çalas, rames ara...

Mis biçh' utkh'ra rom: “Ts'kh'eni tz'eikğ'vane tz'kğ'alze da tz'kğ'ali asvi. Tz'kğ'ali unda helbet". Biçh'ma tz'eikğ'vana tz'kğ'alze. Ts'kh'enma gahta tagvi, şeşpb'a kğ'oreşi.

Bağanam deytz'kğ'o kğ'virili: “Babav ts'kh'enma kğ'oreşi şeşpb'a! Babav ts'kh'enma kğ'oreşi şeşpb'a!” Babas udz'ahis...Tagvma geybina tz'evda. Mivda mis sahiptan, mis babastan.

Mis babas utkh'ra rom: “Babav me kğ'oçi gavkh'tena da gamkğ'ide”. Gakh'ta kğ'oçi. Tetri, didi kg'udi megrem, dz'andz'aleps! Miikğ'vana cameşi. Sihribazi kh'ocam kğ'oçi its'na (its'na rom es misi nakg'itkh'i bağana ari). Rame ar tkva... Kğ'oçi ikğ'ida, miikğ'vana şin.

Mis gogos utkh'ra rom: “Dana meytd'ay da es kğ'oçi davkg'la!” Sihribazobis nakg'itkh'i gogomats' its'na kğ'oçi...

Mis babas utkh'ra rom: “Babav dana vervnakh'e!”

Mis babam: “Dana zeyt taroşiya!”

Gogom: “Vervnakh'e...!”

Babam: “Aba, modi kğ'oçi deykg'ave da dana mevnakh'o!” Gogom movda, kğ'oç sabmuri şakh'viya da kğ'oçmats' geyara da tz'evda.

Memrets' gogom: “Babav kğ'oçma geykts'a! Babav kğ'oçma geykts'a!”. Mis babam deeskh'rikg'a kğ'oçs... Kğ'oçi garbis, kg'ats'i eskh'rikg'epb's! Kğ'oçma ert padişahis sarayşi şeşpb'a. Tagvi gakh'ta da tavanşi evda. Memrets' vardi gakh'ta da padişahis kg'altaşi çavarda! Sihribazi kh'ocam es vardi its'na!

Memrets' padişah şeekh'vetz'a: “Padişahum, es vardi me momets'i...”.

Padişahma: “Am vard ver mokts'em, es Ğmertis gamogzavniliya”. Şeekh'vetz'a kg'iden... Dacera padişahi. Vardma gakh'ta pb'etd'vi (tozi)... Kh'ocam gakh'ta mamali... Deytz'kğ'o kg'ekg'na. “Kg'u! Kg'u! Kg'u!” vo da kg'reps. Çkaray teli dakg'ekg'a. Ert marts'valma padişahis pekh'tan darça... İman gakh'ta mela. Melam motz'kğ'vida mamlis tavi da mamalma (sihribazi kh'ocam) geegdz'ela... Memrets' geybina tz'evda. Orada cepa, burada sepa!

 

DEVAM EDECEK…

Acarca ve Acarca’nın Yazılışı

Gürcüce'nin lehçelerinden biri olan Acarca (Açh'aruli), ülkemizde ve Gürcistan’a bağlı Acaristan Özerk Cumhuriyeti’nde yerel olarak konuşulan dillerdendir. Deyim yerindeyse Türkiye ve Acaristan Gürcücesi olarak da ifade edilebilecek olan bu dil, Gürcistan’ın resmi dili olan Gürcüce’den farklı olup, bu farklılık Acarca-Kartça ayrımıyla ortaya konulabilir. Zira Gürcistan’da resmi olarak konuşulan dil, yine Gürcüce’nin bir lehçesi olan Kartça’dır (Kartuli). Acarca ile Kartça arasındaki ayırım, Türkçe (veya Türkiye Türkçesi) ile Azerice (veya Azerbaycan Türkçesi) ayrımına benzetilebilir.  

Kartça, tarihi, siyasi ve dini faktörlerle ve sahip olduğu alfabeyle bir edebi-yazı dili özelliğini taşırken, Acarca bir halk dili niteliğindedir. Bununla birlikte sözlü bir halk dili olarak Acarca, hikâye, masal, mani, destan, türkü gibi halk edebiyatı unsurları bakımından oldukça zengindir. Tarihi, kültürel ve dinsel bağlar itibariyle bünyesinde birçok Osmanlıca-Türkçe kelime ve ifade biçimi barındırır.

Acarca, Gürcüce’nin bir lehçesi olması itibariyle Kartça ile (y sesi hariç)aynı seslere sahip olduğundan, gerek orijinal Kart Alfabesi ile gerekse Gürcistan’da kullanılan Latin-Ingiliz Alfabesi temelli yazım sistemiyle yazılabilir. Bu durum (f ve y hariç) aynı sesleri içeren Lazca için de geçerlidir. Ancak özellikle ülkemiz açısından, Türk Alfabesi esas alınarak da Acarca sözlü eserlerin yazıya geçirilmesi imkânı mevcuttur ve pratik olması açısından da tercih edilmelidir. Y sesi ile birlikte 34 sesin bulunduğu Acarca, Türk Alfabesindeki 25 harfle birebir örtüşmekte, dolayısıyla yazılabilmektedir. Kalan 9 ses ise, o sesi verebilecek iki harfin yan yana getirilmesi ve yazımda kesme işaretiyle ayrılması suretiyle yazılabilecektir.

Aşağıdaki tabloda tüm bu yazım sistemleri karşılaştırmalı olarak görülmektedir:

 

 

 

Tabloda kırmızı olarak yazılan ve Türkçe’de olmayan 9 ses için önerilen yazım sistemine ilişkin kelime ve cümle örnekleri:

1. ÇH’ – çh’: Çh'adi (mısır ekmeği). Örnek; Çh'adi, çh'ame da tz'edi=Mısır ekmeği, ye ve git.

2. DZ’ – dz’: Dz'ili (uyku): Örnek; Dz'il balişi, şimşil kg'atd'uği ar unda=Uyku yastık, açlık katık istemez.

3. KG’ – kg’: Kg'evi (sakız): Örnek; Kg'evi gavğeçh'e=Sakız çiğnedim.

4. KĞ’ – kğ’: Kğ'uri (kulak): Örnek; Kğ'ur ar vadz'lev=Kulak asmıyorum.

5. KH’ – kh’: Kh'eli (el):Örnek; Kh'eli mepkh'aneba=Elim kaşınıyor.

6. PB’ – pb’: Pb'uri (buğday ekmeği): Örnek; Pb'uri gemyeliya=Buğday ekmeği lezzetlidir.

7. TD’ – td’: Td'ura (çakal): Örnek; Td'uram katami şeçh'ama=Çakal tavuğu yedi.

8. TS’ – ts’: Ts'ivi (soğuk): Örnek; Ts'ivi tz'kğ'ali minda=Soğuk su istiyorum.

9. TZ’ – tz’: Tz'eli (bel): Örnek; Tz'eli mtd'kg'iva=Belim ağrıyor.